Wij, de Neanderthalers?

Dat 98 procent van ons DNA identiek is aan dat van de chimpansee zal voor velen niet echt meer een verrassing zijn. En we delen ook 50 procent van ons DNA met fruitvliegjes en bananen en als we kijken naar goudvissen is dat zelfs 60 procent. Op zich allemaal redelijk betekenisloos, maar er zijn ook wel wat zaken die meer invloed hebben op ons zijn. Zo bleek toen een paar jaar geleden het complete neanderthaler-genoom geïdentificeerd werd dat wij als mensen met Europese voorouders nog een behoorlijk hoeveelheid neanderthaler-DNA met ons meedragen…


Gingen wetenschappers er eerder nog vanuit dat 1,5 à 2,1 procent van het DNA van mensen buiten Afrika direct afkomstig is van neanderthalers, na nieuw onderzoek eerder dit jaar van het prehistorische DNA van een 50.000 jaar oud neanderthalervrouw uit Kroatië, is dat percentage inmiddels bijgesteld naar 1,8 tot 2,6 procent. Al zijn er ook publicaties die uitgaan van cijfers tot wel 4%.

Oorsprong

Om te verklaren hoe we aan de neanderthaler-genen komen, moeten we flink terug in de tijd; zo’n 40.000 jaar zelfs. In die tijd trok de moderne mens vanuit Afrika naar Europa en men kwam daar terecht in het leefomgeving van de neanderthaler waarmee ze vervolgens nog enige duizenden jaren hetzelfde gebied moesten delen.

En al zal het er zeker niet altijd heel vredelievend zijn toegegaan tussen de twee groepen, er moet in die tijd ook regelmatig geslachtsgemeenschap hebben plaatsgevonden tussen onze directe voorouders en de neanderthaler. En dat was zeker niet zonder reden: de neanderthaler had zich al zo'n 600.000 jaar eerder in Europa en Azië gevestigd en was inmiddels heel goed op de omstandigheden zoals het koude klimaat en de zwakkere zon aangepast.

Het gevolg: Europeanen dragen, in tegenstelling tot bijvoorbeeld mensen uit Afrika, vaak DNA bij zich dat afkomstig is van de uitgestorven mensensoort.

Invloed

Maar wat is nu de invloed van neanderthaler-DNA op de hedendaagse Europeaan? Uit onderzoek blijkt onder andere dat de neanderthaler-genen van invloed zijn op uiterlijke kenmerken zoals onze typisch Europese huidskleur. Maar ook zaken rondom de bloedstolling en het immuunsysteem zijn waarschijnlijk deels te herleiden naar onze neanderthalervoorouders. Ook zijn er aanwijzingen dat een bepaalde variant van een gen de kans op schizofrenie verkleint en tevens invloed heeft op de lengte van een persoon. Een minder positieve effect is dat we ook genen erfden die ons vatbaarder maken voor ziektes als diabetes type 2, de ziekte van Crohn en de auto-immuunziekte lupus.